Tijdens ijzel en sneeuw hebben jeneverbesstruwelen nogal eens wat te lijden van deze natuurlijke elementen. Bij veel ijzel kunnen zijtakken zwaar worden en afknappen. Door de winter van januari 2016 is lokaal enige schade ontstaan. De afgebroken takken kunnen uiteindelijk afleggers gaan vormen, waardoor verjonging kan ontstaan.
IJzel kan zorgen voor verjonging
Natuurwerkdag 2015
Op de eerste zaterdag van november wordt jaarlijks de ‘Natuurwerkdag’ georganiseerd. Landelijk doen er duizenden mensen mee om de natuur een handje te helpen.
In Drenthe doet het Jeneverbesgilde jaarlijks met enkele terreinen mee, juist om de jeneverbessen vrij te stellen. Dit jaar werd er gewerkt op de Reijntjesveld nabij Orvelte. En op camping de Berenkuil nabij Grolloo deed jong en oud mee om de jeneverbessen een goede toekomst te bieden.
Jeneverbes massageolie en badzout
Naast het eten van bessen wordt jeneverbesolie ook gebruikt om te masseren en in de vorm van badzout of als olie toegevoegd aan het badwater. Waggel Jan doet dit al jaren. In elk geval werkt het ontspannend op de spieren en pezen. Via het bad zal het niet de reuma als zodanig aanpakken.
Een kuurrecept van Kneipp is samengevat: beginnen met 1 bes, de volgende dag 2 en dat opvoeren tot de 15e dag, dus 15 stuks. Da’s een massa hoor. Om de inname te vergemakkelijken werden de bessen wel geweekt in wijn.
De jeneverbes in België
In België komt de Jeneverbes niet op heel veel plaatsen voor. Maar waar deze soort voor komt is de zorg net zo groot als in Nederland. In de Gewestbossen van Ravels (onder Tilburg), het Klotgoor, werken de Belgen aan het verjongen van de Jeneverbes. Daar gaan ze een stap verder dan wij in Nederland. Het actief begronden van de bessen leidt daar tot succes. Daarna verplanten ze ook nog zo nodig de jonge struikjes. Een wel heel actieve vorm van ingrijpen helpt de verjonging 
op gang.
De resultaten van de actieve zorg van de jeneverbes in Ravels zijn zeer bemoedigend te noemen. De laatste jaren zien we dat rond elke moederboom waar gewerkt wordt verjonging verschijnt. Tot 2014 stond te teller op 67 nieuwe jonge jeneverbesstruiken. De Belgen dragen vier redenen aan voor het succes in het Klotgoor:
- De grond oppervlakkig losmaken onder de moederbomen in de juiste periode (wanneer de meeste zaden rijp zijn (september- oktober).
- Rijpe bessen in de oppervlakkig losgemaakte aarde inwerken of intrappen.
- Beschermen tegen begrazing (rasteren), vergrassing (zorgen voor een bodem met weinig begroeiing) plaggen, verbossing (maaien).
- Nieuwe rasters plaatsen en de jonge jeneverbessen onder de moederbomen uitplanten in de nieuwe rasters.
Het Drentse Jeneverbesgilde is blij met de resultaten die er in België worden geboekt. Het is bemoedigend om te zien dat er op meerdere plaatsen zo veel zorg wordt besteed aan het behoud van de jeneverbesstruik.
Hooghoudt ondersteunt Jeneverbesgilde
Hooghoudt ondersteunt sinds 2013 het Drentse Jeneverbesgilde. Het gilde zet zich in voor het behoud van de bedreigde struik. De jeneverbes heeft het moeilijk. In natuurterreinen zijn vooral oude exemplaren te vinden en jonge aanwas is er te weinig. Hooghoudt stelt nu jonge plantjes beschikbaar om aan te planten in de natuur. Bovendien geeft de destilleerderij geld voor projecten van het Jeneverbesgilde. Op flessen jenever wordt nu aandacht gevraagd voor de bedreigde plant.
Dit vertelt Hooghoudt er zelf over op hun website: “In de toekomst zouden we heel graag Drentse jeneverbessen gebruiken. Dat past bij onze wens zoveel mogelijk met ingrediënten uit de buurt te werken. De samenwerking met het Jeneverbesgilde bestaat daarom al lang. Elk jaar bekijken we hoe we het gilde het beste kunnen ondersteunen.”
Op de Nationale Natuurwerkdag op zaterdag 7 november 2015 zal het personeel van Hooghoudt onderhoudswerkzaamheden uitvoeren op camping De Berekuil te Grolloo. Daar staan een aantal hele fraaie struiken van jeneverbes die moeten worden vrijgesteld.
Vrijwilligersdag 2015
De jaarlijkse vrijwilligersdag wordt meestal voor een deel besteed aan het lopende verjongingsonderzoek. Dat was dit jaar niet anders. Het verjongingsonderzoek loopt inmiddels drie jaar. Er zijn in heel Drenthe meer dan 3300 jonge struikjes gevonden en ingemeten. Het algehele oordeel is dat er redelijk veel jonge struikjes worden gevonden.
In het vervolgonderzoek willen we nagaan in hoeverre de jonge struiken ook volwassen worden. Daartoe is een nieuw voorstel met formulier en handleiding uitgewerkt. De gegevens van de monitoring kunnen de vrijwilligers zelf digitaal invoeren. Opnieuw een grote klus waaraan tenminste de komende twee jaren zal worden besteed. Maar daarmee krijgen we ook zicht op de doorgroei of de sterfte van de jonge struiken.
